Inicjatywy IPN Gdańsk Delegatura IPN w Bydgoszczy w 100. rocznicę zaślubin Polski z morzem – styczeń-luty 2020

Koncert, upamiętnienia, wystawy, interaktywne publikacje, wpinki i biało-czerwone opaski. O tych i wielu innych działaniach mówili przedstawiciele IPN podczas briefingu prasowego.

W siedzibie IPN Gdańsk 16 stycznia odbył się briefing prasowy poświęcony inicjatywom oddziału związanym z 100. rocznicą zaślubin Polski z morzem.

– Poprzez nasze działania edukacyjne, naukowe, ale także liczne upamiętnienia chcemy przybliżyć Polakom postaci, wydarzenia, fakty związane z powrotem Pomorza i Kujaw do Polski, które nie są powszechnie znane i nie zapisały się dotychczas w świadomości społecznej. Jednym z takich mniej znanych bohaterów polskiej niepodległości jest Antoni Miotk – podkreślił na wstępie prof. Mirosław Golon, dyrektor IPN Gdańsk.

– 10 lutego, o godz. 10.15, na Starym Rynku 16 w Pucku odsłonięta zostanie tablica pamiątkowa Antoniego Miotka, puckiego działacza niepodległościowego, kulturalnego i społecznego. Tablica wyszła spod dłuta artysty rzeźbiarza Macieja Jagodzińskiego-Jagenmeera – mówiła Katarzyna Lisiecka, naczelnik OBUWiM.

Uroczystego odsłonięcia tablicy dokonają m.in. prezydent RP Andrzej Duda oraz prezes IPN dr Jarosław Szarek.

– W dniach od 7 do 28 lutego zapraszamy do Pucka na wystawy plenerowe poświęcone różnym aspektom procesu odzyskiwania przez Polskę niepodległości. Ekspozycjom będą towarzyszyły warsztaty edukacyjne prowadzone przez pracowników IPN Gdańsk – dodał Krzysztof Drażba, naczelnik OBEN.

Briefing poprzedziła prezentacja wystawy IPN „…Będzie wielka albo nie będzie jej wcale. Walka o granice Polski w latach 1918-1921”. Na 19 planszach ekspozycji pokazano wysiłki Polaków żołnierzy, ochotników i dyplomatów – w ustaleniu granic odrodzonej Polski. Zaprezentowano zagadnienia dotyczące m.in. obrony Lwowa, powstania wielkopolskiego, sejneńskiego, powstań śląskich; osobna część ekspozycji dotyczy powrotu Pomorza i Kujaw do Polski oraz wojny polsko-bolszewickiej.

Poniżej prezentujemy dokładny spis wszystkich inicjatyw IPN Gdańsk oraz Delegatury IPN w Bydgoszczy realizowanych w ramach 100. rocznicy powrotu Pomorza i Kujaw do Polski.

 

IPN GDAŃSK

Kulminacja obchodów – 100-lecie zaślubin Polski z morzem w Pucku – dokładny harmonogram i plan uroczystości tutaj.

Relacja z uroczystości z udziałem prezesa IPN dr. Jarosława Szarka tutaj.

Upamiętnienia:

  • 10 lutego o godz. 10.15 na Starym Rynku 16 w Pucku odbędzie się odsłonięcie tablicy pamiątkowej Antoniego Miotka, puckiego działacza niepodległościowego, kulturalnego i społecznego. Tablica wyszła spod dłuta artysty rzeźbiarza Macieja Jagodzińskiego-Jagenmeera. Uroczystej prezentacji dokonają prezydent RP Andrzej Duda i prezes IPN dr Jarosław Szarek.
  • Zaprezentujemy również przy pomniku gen. Hallera symboliczny słupek – pamiątkę objęcia wybrzeża Bałtyku przez Wojsko Polskie pod wodzą gen. Hallera 11 lutego 1920 r. Słupek z biegiem lat i przy okazji kolejnych remontów zatracił swój pierwotny wygląd. Postaraliśmy się odtworzyć oryginalny słupek z 1920 r. Rzeźbienia wykonał lokalny artysta rzeźbiarz w drewnie Piotr Golla.
  • 10 lutego planujemy także zaprezentować na nabrzeżu, w miejscu najbliższym tego, gdzie odbyły się uroczystości z 1920 r. tablicę edukacyjną w j. polskim i angielskim, dotyczącą zaślubin Polski z morzem. Będzie ona zawierała, poza krótką treścią merytoryczną, oryginalne zdjęcia z uroczystości oraz malarskie przedstawienia zaślubin pędzla Wojciecha Kossaka i Juliusza Fałata.

Wystawy plenerowe (dostępne w terminie 7-28 lutego 2020 r.) oraz warsztaty edukacyjne przy wystawach 11–14 lutego:

Koncert patriotyczny "Wiwat Niepodległa" w puckiej Farze – niedziela 9.02 o godz. 17.00 (OBEN Gdańsk)

Utwory polskich kompozytorów, Paweł A. Nowak z Orkiestrą Kameralną Progress:

  • Michał Lorenc - "Ave Maria
  •  Bogdan Precz - "Fantasia Polacca"
  • Ignacy Jan Paderewski - "Gdy ostatnia róża"
  • Fryderyk Chopin - "Nokturn cis moll"
  • Antoni Wojnar - "Zaślubiny Polski z morzem" na akordeon i orkiestrę smyczkową
  • Henryk Wieniawski - "Polonez D dur"
  • Tadeusz Paciorkiewicz - "Andante"
  • Mieczysław Karłowicz - "Na spokojnym, ciemnym morzu"
  • Henryk Wars / Jerzy Jurandot - "Powróćmy jak za dawnych lat"
  • Paweł A. Nowak - "Suita na akordeon z filmu "Kamienne serce" na podstawie legendy "Stolem i Stolemka" Janusza Mamelskiego"

Publikacje:

  • We współpracy z Radiem Gdańsk wydaliśmy materiał edukacyjny: „Pomorscy Ojcowie Niepodległości. Historia i pamięć” – minisłownik biograficzny ponad 30 wybitnych polskich patriotów działających na rzecz niepodległości i polskości Pomorza od końca wieku XIX oraz polskich gdańszczan w Wolnym Mieście Gdańsku, połączony z audycjami Radia Gdańsk poświęconymi tym postaciom. Zostaną tam zawarte biogramy m.in. takich postaci jak: gen. Józef Haller, adm. Józef Unrug, ks. Feliks Bolt, ks. Józef Wrycza, Józef Wybicki, Eugeniusz Kwiatkowski, Alf Liczmański, Brunon Zwarra, Antoni Lendzion oraz sylwetki pomorskich duchownych – męczenników II wojny światowej.
  • W I półroczu 2020 r. planowane jest wydanie publikacji A. Smolińskiego pod roboczym tytułem „Kawaleria oraz szkolnictwo kawaleryjskie i artyleria konna na terenie Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VIII „Toruń” na tle broni konnych Wojska Polskiego z lat 1918–1939”.
  • Album „Powrót Pomorza i Kujaw Zachodnich do Polski” do wystawy o tym samym tytule.

Materiały okolicznościowe i promocyjne:

  • wpinki z odznaką pamiątkową Frontu Pomorskiego
  • biało-czerwone opaski odblaskowe ze specjalnym logotypem 100-lecia zaślubin Polski z morzem

Pozostałe wydarzenia:

Wystawy:

„…Będzie wielka albo nie będzie jej wcale. Walka o granice Polski w latach 1918–1921”

16 stycznia – 17 lutego 2020 r.: chodnik pod siedzibą IPN w Gdańsku

„Należy stworzyć niepodległe państwo polskie (…) z wolnym dostępem do morza. Powrót Pomorza i Kujaw do Polski 1918-1920”:

od 17 stycznia 2020 r.: Muzeum Pogranicza w Działdowie

25 stycznia – 5 lutego 2020 r.: Plac Hallera w Tczewie

Inne przedsięwzięcia:

  • Zajęcia edukacyjne w Fabryce Sztuk w Tczewie – 28 stycznia 2020 r.
  • Konkurs plastyczny pt. „Zaślubiny Polski z Morzem” skierowany do uczniów szkół podstawowych z terenu Powiatu Puckiego. Rozstrzygnięcie konkursu odbędzie się w budynku Biblioteki w dniu 21 lutego 2020 r. o godz. 17.00 przy okazji prelekcji „Zaślubiny z morzem początkiem miłości Polaków do morza” (wyk. Komandor Sebastian Draga). Partner konkursu: IPN Gdańsk.

Briefing prasowy

W siedzibie IPN Gdańsk 4 lutego odbył się briefing prasowy, podczas którego zaprezentowane zostały materiały edukacyjne i promocyjne IPN związane z 100. rocznicą zaślubin Polski z morzem.

  • Interaktywna publikacja IPN Gdańsk i Radia Gdańsk pt. „Pomorscy ojcowie niepodległości”
  • Odznaka pamiątkowa Frontu Pomorskiego
  • Odblaskowe biało-czerwone opaski z logo obchodów 100-lecia zaślubin Polski z morzem
  • Broszura „Antoni Abraham”

W trakcie briefingu przedstawione zostały zasady dystrybucji materiałów promocyjnych.

DELEGATURA IPN W BYDGOSZCZY

  • Koncert Krzysztofa Iwaneczko „Tryptyk Niepodległa” (20 stycznia, godz. 19.00, Sala Manru Opery Nova, ul. Focha 5, Bydgoszcz). Koncert „Tryptyk Niepodległa” to niezwykła muzyczna opowieść o dążeniu do Niepodległości w wyjątkowej multimedialnej oprawie oraz trzech aktach. To koncert młodych, wybitnych indywidualistów polskiej sceny muzycznej (Krzysztof Iwaneczko, Adam Lemańczyk, Maciej Olesiński), podczas którego zaprezentowane zostaną zupełnie nowe utwory muzyczne, utrzymane w kanonach muzyki rozrywkowej, do tekstów wybitnych polskich poetów (Mickiewicz, Konopnicka, Ujejski, Norwid). Pośród tekstów odnajdziemy również listy ludności cywilnej i żołnierzy do rodzin. Wstęp wolny za okazaniem wejściówki. Organizatorzy: Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Bydgoszczy, Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Koncert w ramach obchodów 100. rocznicy powrotu Pomorza i Kujaw do Wolnej Polski, objętych Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości.
  • Wystawa „…Będzie wielka albo nie będzie jej wcale. Walka o granice Polski w latach 1918–1921” – od 10 do 27 stycznia br. w Parku Pamięci w Toruniu, wystawa będzie towarzyszyć inauguracji wojewódzkich obchodów 100 rocznicy powrotu Pomorza i Kujaw do Polski.
  • Wernisaż wystawy „Należy stworzyć niepodległe państwo polskie (...) z wolnym dostępem do morza...” Powrót Pomorza i Kujaw do Polski 1918-1920:
  1. Działdowo (17 stycznia) – realizacja OBEN Gdańsk
  2. Golub (17-31 stycznia Plac Tysiąclecia 25, nie mamy jeszcze godziny otwarcia)
  3. Grudziądz (otwarcie 21 stycznia, godz. 11.00, wystawa będzie prezentowana do 4.02.2020 r. na ul Spichrzowej)
  4. Chełmno (wystawa wewnętrzna, kinoteatr Rondo w Chełmnie, otwarcie 22 stycznia br., godz. 16.45)
  5. Bydgoszcz (wystawa wewnętrzna w IV Liceum Ogólnokształcącym, jest prezentowana od końca grudnia do 21 stycznia br.)
  • Album „Należy stworzyć niepodległe państwo polskie z wolnym dostępem do morza... Powrót Pomorza i Kujaw do Polski 1918-1920”. Publikacja jest rozszerzoną wersją wystawy o tym samym tytule, której odsłonięcie nastąpiło w największych miastach województw kujawsko-pomorskiego i pomorskiego w listopadzie 2018 r., w setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Zawartość ekspozycji wzbogacono o nieprezentowane wcześniej fotografie, fragmenty wspomnień i artykułów prasowych. Album zawiera ponad 130 zdjęć oraz plakaty, ulotki i mapy. Składa się z 13 rozdziałów w układzie chronologiczno-rzeczowym, przedstawiających najważniejsze aspekty odzyskania niepodległości na Kujawach i Pomorzu. Pierwszy rozdział zawiera informacje ogólne dotyczące drogi prowadzącej do odrodzenia Rzeczypospolitej. Kolejne mają charakter szczegółowy i odnoszą się do dziejów regionu – wydarzeń na Kujawach Wschodnich i ziemi dobrzyńskiej w listopadzie 1918 r., działalności organizacji Grenzschutz Ost, powstania wielkopolskiego, inkorporacji Pomorza w styczniu 1920 r. zakończonej zaślubinami Polski z morzem, plebiscytu na Powiślu czy inwazji bolszewickiej, która latem 1920 r. zagroziła młodemu państwu polskiemu. Ostatnią jego część stanowią portrety lokalnych ojców niepodległości. Sposób prezentacji treści i bogata ikonografia sprawiają, że publikacja ma charakter edukacyjny, obejmując najistotniejsze wydarzenia z lat 1918‒1920 i przybliżając najważniejsze aspekty odzyskania niepodległości na Kujawach, ziemi dobrzyńskiej, Kaszubach i Pomorzu. Dzięki temu zarówno album, jak i wystawa mogą być wykorzystane w procesie nauczania i wychowania przez nauczycieli, nie tylko na lekcjach historii, języka polskiego i wiedzy o społeczeństwie, ale i godzinach wychowawczych oraz podczas uroczystości szkolnych. Premiera albumu będzie miała miejsce 10 lutego br.

Przedruk materiałów z wystawy z kartą pracy dla uczniów. „Należy stworzyć niepodległe państwo polskie (...) z wolnym dostępem do morza... Powrót Pomorza i Kujaw do Polski 1918-1920”. Przedruk materiałów z wystawy wraz z kartą pracy dla ucznia, zawierającą 14 zadań do wykorzystania przez nauczycieli historii i wiedzy o społeczeństwie. Wydawnictwo będzie gotowe na 10 lutego br.